تفاوت پروتز و اندام مصنوعی یکی از موضوعاتی است که برای بسیاری از مراجعهکنندگان کلینیکهای ارتوپدی فنی سؤال ایجاد میکند. در گفتگوهای روزمره، این دو عبارت اغلب به جای یکدیگر استفاده میشوند. وقتی درباره دست مصنوعی یا پای مصنوعی صحبت میکنیم، در واقع درباره نوعی پروتز اندام حرف میزنیم. از نظر اصطلاح تخصصی، واژه «پروتز» مفهوم گستردهتری دارد.
شناخت درست این اصطلاحات میتواند ابهام افراد را هنگام مراجعه به کلینیک کمتر کند. البته نام وسیله بهتنهایی مشخص نمیکند چه گزینهای برای فرد مناسب است. سطح قطع عضو، وضعیت اندام باقیمانده، فعالیتهای روزانه و اهداف مراجعهکننده همگی در انتخاب پروتز نقش دارند.
پاسخ کوتاه: دست مصنوعی و پای مصنوعی در گروه پروتزهای اندام قرار میگیرند. به همین دلیل، در موضوع قطع عضو اصطلاحات «پروتز اندام» و «اندام مصنوعی» معمولاً به مفاهیم بسیار نزدیک اشاره دارند.
پروتز چیست؟
پروتز وسیلهای مصنوعی است که جای تمام یا بخشی از یک قسمت از دسترفته بدن را میگیرد. در حوزه ارتوپدی فنی، پروتزهای اندام فوقانی و تحتانی از مهمترین نمونههای آن هستند.
بسته به سطح قطع عضو، این وسیله میتواند جایگزین یک انگشت، بخشی از دست، ساعد، بازو یا قسمتهایی از اندام تحتانی شود. طراحی هر مدل نیز با توجه به شرایط مراجعهکننده تغییر میکند. در نتیجه، تمام پروتزها از نظر ظاهر، اجزا و شیوه عملکرد مشابه نیستند.
مطالب مرتبط:
بهترین پروتز دست در شهریار | راهنمای انتخاب و ساخت پروتز در کلینیک نوگام
پروتز بالای زانو | ساخت و تنظیم تخصصی در کلینیک نوگام
بهترین پروتز دست در شهریار | راهنمای انتخاب و ساخت پروتز در کلینیک نوگام
منظور از اندام مصنوعی چیست؟
عبارت اندام مصنوعی بیشتر برای پروتزی استفاده میشود که تمام یا بخشی از دست یا پا را جایگزین میکند. پروتز زیر زانو، بالای زانو، زیر آرنج و بالای آرنج نمونههایی از پروتزهای اندام هستند.
در زبان عمومی، اصطلاحاتی مانند «دست مصنوعی» و «پای مصنوعی» بیشتر شنیده میشوند. متخصص ارتوپدی فنی برای بیان دقیقتر ممکن است از نام سطح قطع عضو یا نوع سیستم پروتزی استفاده کند.
تفاوت این دو اصطلاح در چیست؟
برای درک تفاوت پروتز و اندام مصنوعی باید به دامنه این دو واژه توجه کنیم. «پروتز» اصطلاحی کلیتر است و فقط به دست یا پا محدود نمیشود. در پزشکی، پروتز میتواند برای جایگزینی قسمتهای دیگری از بدن نیز به کار رود.
در مقابل، اصطلاح اندام مصنوعی معمولاً درباره جایگزینی بخشی از اندام فوقانی یا تحتانی استفاده میشود. به همین علت، در یک کلینیک ارتوپدی فنی ممکن است این دو عبارت را در بسیاری از گفتگوها با معنایی نزدیک بشنوید.
| اصطلاح | معنی کلی | نمونه |
|---|---|---|
| پروتز | جایگزین مصنوعی برای قسمت از دسترفته بدن | پروتز دست یا پروتز پا |
| اندام مصنوعی | پروتز مربوط به اندام فوقانی یا تحتانی | دست مصنوعی یا پای مصنوعی |
انواع پروتز اندام تحتانی
پروتزهای اندام تحتانی با توجه به محل و سطح قطع عضو طراحی میشوند. پروتز جزئی پا، زیر زانو و بالای زانو از نمونههای شناختهشده هستند. هر سطح قطع عضو به ساختار و قطعات متناسب با همان شرایط نیاز دارد.
برای مثال، در قطع عضو زیر زانو مفصل طبیعی زانو حفظ شده است. فرد دارای قطع عضو بالای زانو شرایط متفاوتی دارد و سیستم پروتزی باید عملکرد مفصل زانوی از دسترفته را نیز در نظر بگیرد. نوع پنجه، سوکت و سیستم تعلیق هم بر اساس شرایط هر مراجعهکننده انتخاب میشوند.
پروتزهای اندام فوقانی چه مدلهایی دارند؟
پروتز دست و اندام فوقانی میتواند با هدف ظاهری، عملکردی یا ترکیبی از هر دو ساخته شود. مدلهای غیرفعال، مکانیکی، مایوالکتریک، هیبریدی و مخصوص فعالیت از گزینههای قابل بررسی هستند.
سطح قطع عضو در انتخاب مدل اهمیت زیادی دارد. بهعنوان نمونه، پروتز انگشت با پروتز زیر آرنج ساختار یکسانی ندارد. هنگام طراحی پروتز بالای آرنج نیز عملکرد مفصل آرنج از دسترفته باید مورد توجه قرار گیرد.
نکته کاربردی: انتخاب پروتز فقط بر اساس ظاهر یا میزان پیشرفته بودن قطعات انجام نمیشود. راحتی سوکت، وزن، نحوه کنترل، سطح فعالیت و هدف استفاده نیز اهمیت زیادی دارند.
پروتز با ارتز چه تفاوتی دارد؟
برخلاف پروتز و اندام مصنوعی، دو اصطلاح پروتز و ارتز نباید به جای یکدیگر استفاده شوند. پروتز جای قسمت از دسترفته بدن را میگیرد. ارتز معمولاً برای حمایت، کنترل، اصلاح یا کمک به عملکرد بخشی از بدن که همچنان وجود دارد طراحی میشود.
برای نمونه، فردی که پای خود را دارد اما برای کنترل مچ و پا به حمایت نیاز دارد، ممکن است از ارتز AFO استفاده کند. در شرایط قطع عضو، پروتز میتواند جایگزین قسمت از دسترفته اندام شود.
چرا سوکت در ساخت اندام مصنوعی مهم است؟
در بسیاری از پروتزهای اندام، سوکت رابط اصلی بین بدن و وسیله محسوب میشود. طراحی مناسب این بخش به ایجاد ثبات و انتقال نیرو کمک میکند. فشار نامناسب یا حرکت بیش از حد داخل سوکت ممکن است استفاده از پروتز را دشوار کند.
از سوی دیگر، حجم اندام باقیمانده ممکن است در طول زمان تغییر کند. چنین تغییری میتواند فیت سوکت را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، پروتزی که قبلاً راحت بوده است گاهی به بررسی یا تنظیم مجدد نیاز دارد.
مراحل ساخت پروتز چگونه است؟
فرآیند معمولاً با ارزیابی مراجعهکننده و اندام باقیمانده آغاز میشود. متخصص درباره فعالیتهای روزانه، نیازهای حرکتی و اهداف فرد اطلاعات لازم را جمعآوری میکند. پس از آن، اندازهگیری یا ثبت شکل اندام برای طراحی سوکت انجام میشود.
در مرحله بعد، اجزای مناسب انتخاب و ساخت اولیه انجام خواهد شد. فیت آزمایشی امکان بررسی راحتی، ثبات و تناسب پروتز را فراهم میکند. گاهی پیش از تکمیل وسیله، اصلاحاتی برای رسیدن به تناسب بهتر لازم است.
پس از آماده شدن پروتز، آموزش استفاده اهمیت پیدا میکند. نحوه پوشیدن و خارج کردن وسیله، مراقبت از پوست و نگهداری صحیح باید به فرد آموزش داده شود. بسته به شرایط، فیزیوتراپی یا کاردرمانی نیز میتواند بخشی از برنامه توانبخشی باشد.
آیا پیشرفتهترین پروتز همیشه انتخاب بهتری است؟
خیر. فناوریهای جدید قابلیتهای زیادی ایجاد کردهاند، اما مناسب بودن آنها به شرایط مراجعهکننده بستگی دارد. یک سیستم پیشرفته در صورتی مفید است که با توانایی، فعالیت و اهداف فرد هماهنگ باشد.
راحتی و فیت مناسب نیز باید در کنار فناوری در نظر گرفته شوند. وزن پروتز، روش کنترل و نیازهای روزانه عوامل دیگری هستند که میتوانند انتخاب نهایی را تغییر دهند.
ظاهر طبیعی یا عملکرد بیشتر؟
اولویت مراجعهکنندگان یکسان نیست. بعضی افراد ظاهر طبیعیتر را مهمتر میدانند، در حالی که گروه دیگری عملکرد در فعالیتهای روزانه را در اولویت قرار میدهند. برای برخی نیز ایجاد تعادل میان ظاهر و عملکرد اهمیت دارد.
جلسه ارزیابی به مشخص شدن این اولویتها کمک میکند. متخصص میتواند با توجه به سطح قطع عضو و نیازهای فرد، گزینههای قابل بررسی را توضیح دهد.
چه زمانی پروتز نیاز به بررسی مجدد دارد؟
تغییر در راحتی یا ثبات پروتز میتواند نشانه نیاز به بررسی باشد. درد جدید، فشار غیرعادی یا حرکت بیش از حد داخل سوکت نیز بهتر است نادیده گرفته نشوند.
علاوه بر فیت، قطعات پروتز ممکن است در اثر استفاده طولانی به کنترل دورهای نیاز داشته باشند. مراجعه برای بررسی تخصصی کمک میکند وضعیت سوکت و اجزای سیستم ارزیابی شود.
ساخت و فیت پروتز در کلینیک نوگام
در کلینیک ارتوپد فنی نوگام در شهریار، خدمات مرتبط با ارزیابی، طراحی، ساخت و فیت انواع پروتز اندام فوقانی و تحتانی ارائه میشود. شرایط هر مراجعهکننده پیش از انتخاب سیستم پروتزی مورد بررسی قرار میگیرد.
سطح قطع عضو، وضعیت اندام باقیمانده و نیازهای عملکردی از معیارهای مهم این ارزیابی هستند. پس از ساخت نیز فیت سوکت و عملکرد اجزا قابل بررسی است. در صورت تغییر شرایط اندام، ممکن است تنظیمات جدیدی مورد نیاز باشد.
سؤالات متداول
آیا پروتز و اندام مصنوعی یکی هستند؟
در بحث دست و پا، این دو اصطلاح اغلب به مفاهیم نزدیک اشاره دارند. با این حال، واژه پروتز از نظر پزشکی دامنه گستردهتری دارد.
آیا پای مصنوعی همان پروتز پا است؟
بله. «پای مصنوعی» اصطلاحی عمومی است. در حوزه تخصصی معمولاً از عبارت پروتز اندام تحتانی یا نام دقیق سطح پروتز استفاده میشود.
آیا ارتز نوعی اندام مصنوعی محسوب میشود؟
خیر. ارتز جایگزین قسمت از دسترفته بدن نیست. این وسیله برای حمایت یا کمک به عملکرد بخشی از بدن موجود طراحی میشود.
نوع پروتز مناسب چگونه مشخص میشود؟
انتخاب سیستم به ارزیابی تخصصی بستگی دارد. سطح قطع عضو، شرایط اندام باقیمانده، نیازهای عملکردی و اهداف مراجعهکننده در این تصمیم نقش دارند.
جمعبندی
تفاوت پروتز و اندام مصنوعی بیشتر به دامنه و نحوه استفاده از این اصطلاحات مربوط میشود. پروتز واژهای گسترده برای جایگزین مصنوعی یک قسمت از دسترفته بدن است. اصطلاح اندام مصنوعی نیز معمولاً برای پروتز دست، پا یا بخشهای مختلف اندام فوقانی و تحتانی به کار میرود.
مهمتر از نام وسیله، انتخاب صحیح نوع پروتز و فیت مناسب آن است. کلینیک ارتوپد فنی نوگام در شهریار خدمات ارزیابی، طراحی، ساخت، فیت و بررسی انواع پروتز و اندام مصنوعی را متناسب با شرایط مراجعهکننده ارائه میکند.
اطلاعات تماس کلینیک ارتوپد فنی نوگام
کلینیک ارتوپد فنی نوگام
خدمات: پروتز و اندام مصنوعی، ارتز، کفی طبی، کفش طبی و اسکن کف پا
آدرس: تهران، شهریار، خیابان ولیعصر، نرسیده به میدان امام، کوچه آقاجانلو، جنب داروخانه دکتر صوفیانی، طبقه منفی یک ساختمان پزشکان
ساعات کاری: ۱۰:۰۰ تا ۱۴:۰۰ | ۱۶:۰۰ تا ۲۰:۰۰
تلفن: 09124667238 | 09363355846
اینستاگرام: clinic.nogam
دیدگاهتان را بنویسید